. .

شما اینجا هستید

مطالب تصادفی در سایت علمی نخبگان جوان | com.نخبگان

چه ویژگی هایی گلبول های قرمز خون را بی همتا کرده است

PDF version
کل آرا: 50
سلول های قرمز خون که گلبول های قرمز نیز نامیده می شوند، فراوان ترین نوع سلول های خون هستند. اجزای عمده دیگر خون عبارتند از پلاسما، سلول های سفید خون (گلبول های سفید) و پلاکت ها. وظیفه اصلی سلول های قرمز خون انتقال اکسیژن به سلول های بدن و حمل دی اکسید کربن به ریه ها است.

سلول های قرمز خون که گلبول های قرمز نیز نامیده می شوند، فراوان ترین نوع سلول های خون هستند. اجزای عمده دیگر خون عبارتند از پلاسما، سلول های سفید خون (گلبول های سفید) و پلاکت ها. وظیفه اصلی سلول های قرمز خون انتقال اکسیژن به سلول های بدن و حمل دی اکسید کربن به ریه ها است.

سلول های قرمز خون شکل مقعر الطرفین دارند. یعنی این که سطح سلول مثل گوی به  سمت داخل انحنا یافته است. همین شکل به گلبول های قرمز خون، سطح بزرگی برای تبادل گاز می دهد. همچنین گلبول های قرمز خون بسیار الاستیک (کشسان یا با قابلیت ارتجاع) اند که آنها را قادر می سازد از میان عروق خونی بسیار باریک و کوچک عبور کنند و اکسیژن را به اندام ها و بافت ها برسانند.

سلول های قرمز خون همچنین در تعیین گروه خونی انسان اهمیت دارند. گروه خونی با وجود داشتن یا وجود نداشتن شناسه خاصی بر روی سطح سلول های قرمز خون مشخص می شود. این شناسه که آنتی ژن هم نامیده می شود به سیستم ایمنی بدن در تشخیص نوع گلبول قرمز بدن کمک می کند.

 

ساختمان سلول های قرمز خون

سلول های قرمز خون ساختار منحصر به فردی دارند. این سلول ها به شکل دیسک هایی انعطاف پذیر (با قابلیت انحنا و خم شدگی) هستند که همین کمک می کند نسبت سطح به حجم این سلول های بسیار کوچک افزایش یابد. همین شکل کمک می کند تا اکسیژن و دی اکسید کربن با سهولت بیشتری از این سو به آن سوی غشای پلاسمایی سلول های قرمز خون منتشر شوند. سلول های قرمز خون حاوی مقادیر زیادی از پروتئینی به نام هموگلوبین اند. این آهن حاوی مولکولی است که به اکسیژن متصل می شود به صورتی که مولکول های اکسیژن وارد رگ های خونی داخل ریه ها می شوند.

بر خلاف سلول های دیگر بدن، سلول های قرمز بالغ خون حاوی هسته، میتوکندری، یا ریبوزوم نیستند. نبود این ساختارهای سلولی جا را برای صدها میلیون مولکول هموگلوبین که در گلبول های قرمز خون یافت می شوند، باز می کند.

جهش در ژن هموگلوبین می تواند ایجاد سلول های داسی شکل را به دنبال داشته باشد و به اختلال سلول داسی شکل منجر شود.

 

تبادل گاز سلول های قرمز خون

اکسیژن و دی اکسید کربن از طریق سیستم قلبی عروقی از میان بدن نقل و انتقال پیدا می کنند. هنگامی که قلب، خون را به گردش درمی آورد، خون تهی از اکسیژن که به قلب باز می گردد به ریه ها پمپ می شود. بدن، اکسیژن را از طریق دستگاه تنفسی به دست می آورد. در ریه ها، شریان های ریوی، عروق خونی کوچک تری به نام شریانچه ها را تشکیل می دهند.

شریانچه ها، جریان خون را به مویرگ هایی که اطراف آلوئول های (کیسه های هوای کوچک داخل ریه ها که وظیفه تبادل گاز را انجام می دهند) ریه را احاطه می کنند، هدایت می کنند. اکسیژن از میان اندوتلیوم نازک کیسه های آلوئول به خون داخل محیط مویرگ ها منتشر می شود.

مولکول های هموگلوبین داخل گلبول های قرمز خون، دی اکسید کربن را از بافت های بدن بر می می دارند و با اکسیژن اشباع می شوند. دی اکسید کربن از خون به آلوئول منتشر می شود. این جا، جایی است که دی اکسید کربن از طریق بازدم دفع می شود.

حالا خون غنی از اکسیژن به قلب باز می گردد و به بقیه بدن پمپ می شود. هنگامی که خون به بافت های سیستمیک (در گردش خون سیستمیک) می رسد، اکسیژن از خون به سلول های اطراف منتشر می شود. دی اکسید کربن به عنوان نتیجه تنفس سلولی از مایع میان بافتی اطراف سلول های بدن به داخل خون منتشر می شود. یک بار دیگر در خون، دی اکسید کربن به هموگلوبین می چسبد و از طریق چرخه قلبی به قلب بازمی گردد.

 

چگونگی تولید سلول های قرمز خون

سلول های قرمز خون از سلول های بنیادی داخل مغز استخوان قرمز به دست آمده اند. عامل تولید سلول های قرمز خون جدید که اریتروپوئزیس نیز نامیده می شود، سطوح پایین اکسیژن داخل خون است.

سطوح پایین اکسیژن می تواند به دلایل مختلفی شامل از دست دادن خون، حضور در ارتفاع بالا، ورزش، آسیب به مغز استخوان و سطوح هموگلوبین پایین رخ دهد. زمانی که کلیه ها سطوح پایین اکسیژن را تشخیص می دهند، هورمونی به نام اریتروپویتین را تولید و منتشر می کنند. اریتروپویتین تولید سلول های قرمز خون  توسط مغز استخوان قرمز را بر می انگیزد.

هنگامی که گلبول های قرمز بیشتری وارد گردش خون می شود، سطوح اکسیژن خون و بافت افزایش می یابد. زمانی که کلیه ها افزایش سطوح اکسیژن در خون را حس می کنند، انتشار اریتروپویتین را کند می کنند. در نتیجه، تولید سلول های قرمز خون کاهش می یابد.

سلول های قرمز خون به طور متوسط ​​ حدود 4 ماه گردش می کنند. به گفته صلیب سرخ آمریکا، بزرگسالان همواره در حدود 25 تریلیون سلول قرمز در گردش خون شان دارند. سلول های قرمز خون یک بزرگسال به خاطر نداشتن هسته و اندامک های دیگر، نمی تواند میتوز (تقسیم سلولی) را انجام دهد تا تقسیم شود یا  ساختارهای سلولی جدیدی را تولید کند.

هنگامی که این سلول ها پیر می شوند یا آسیب می بینند، اکثریت قریب به اتفاق شان به وسیله طحال، کبد و غدد لنفاوی از گردش خون حذف می شوند. این ساختارهای بدن دارای نوعی از سلول های سفید خون به نام ماکروفاژها هستند که سلول های خونی در حال مرگ یا آسیب دیده را در بر می گیرند و هضم می کنند. تخریب سلول های قرمز خون و خونسازی معمولاً با یک سرعت انجام می شود تا هموستازی (حفظ شرایط پایدار و تعادل) در گردش سلول های قرمز خون تضمین شود.

تصویر مقابل یک سلول قرمز خون سالم (سمت چپ) و یک سلول داسی شکل (سمت راست) را نشان می دهد.

 

انواع کم خونی ها

سلول های قرمز خون می توانند بیماری هایی داشته باشند که باعث می شود شکل این سلول ها تغییر کند یا به شکلی غیر طبیعی بزرگ یا کوچک شوند.

کم خونی وضعیتی است که در آن به اندازه کافی سلول های قرمز سالم برای حمل اکسیژن به سلول های بدن وجود ندارد. در نتیجه، افراد مبتلا به کم خونی ممکن است خستگی، سرگیجه، تنگی نفس یا تپش قلب را تجربه کنند.  عوامل کم خونی شامل از دست رفتن ناگهانی یا مزمن خون، تولید ناکافی سلول های قرمز خون و تخریب سلول های قرمز خون است.

 

انواع شایع کم خونی عبارتند از:

  • کم خونی ناشی از فقر آهن: نتیجه کمبود آهن در بدن، کافی نبودن سلول های قرمز خون است. عوامل آن هم شامل از دست دادن ناگهانی خون، قاعدگی زنان، مصرف ناکافی آهن و یا جذب ناکافی مواد غذایی است.
  • کم خونی داسی شکل: این اختلال ارثی که توسط یک جهش در ژن هموگلوبین ایجاد می شود باعث می گردد سلول های قرمز خون شکل داسی شکل بگیرند. این سلول های با شکل غیر طبیعی در رگ های خونی گیر می کنند و مانع جریان طبیعی خون می شوند.
  • کم خونی نرموسیتیک (Normocytic): این وضعیت از تولید نشدن سلول های قرمز خون ناشی می شود اما سلول هایی که تولید می شوند اندازه و شکل طبیعی دارند. این شرایط ممکن است از بیماری های کلیوی، اختلال در عملکرد مغز استخوان و یا دیگر بیماری های مزمن ناشی شود.
  • کم خونی همولیتیک: سلول های قرمز خون به شکلی نارس که معمولاً نتیجه یک عفونت، اختلال خود ایمنی یا سرطان خون است از بین می روند.

 

منبع:سایت علمی 020

بازنشر: سایت علمی نخبگان جوان

 

افزودن دیدگاه جدید

ویژه های سایت

دعوت از متخصصین حوزه نرم افزار ( جذب برنامه نویس )

شرکت تسهیلگران رشد نوابغ جوان از تمامی متخصصین حوزه نرم افزار که آشنایی با زبان های برنامه نویسی...

دعوت از متخصصین حوزه نرم افزار ( جذب برنامه نویس )

نظر سنجی

  • با چه روشی می توان سریعتر اقتصاد مقاومتی را محقق نمود و کشور را از وابستگی به دیگران رهانید ؟

  • تعداد مقالات: 3,058
  • بازدید امروز : 25919
  • بازدید دیروز: 30023

افراد آنلاین:

325

اکنون ساعت   9:08 pm به وقت تهران میباشد.

امروز: دوشنبه 25 تير 1397

بارکد نخبگان جوان کانال تلگرامی
 
 

استفاده از تمامی مطالب سایت تنها با ذکر منبع آن به نام سایت علمی نخبگان جوان و ذکر آدرس سایت com.نخبگان مجاز است
استفاده از نام و برند نخبگان جوان به هر نحو توسط سایر سایت ها ممنوع بوده و پیگرد قانونی دارد
مسئولیت مطالب ارسالی کاربران بر عهده سایت علمی نخبگان جوان نمی باشد

تهیه و تنظیم مطالب: com.نخبگان